Gerbrand Bakker

Jan van Mersbergen kán niet eens een slecht boek schrijven.

De Volkskrant

Doeltreffend zwijgen en daarmee alles vertellen, typerend voor Van Mersbergen. Met deze vijfde roman laat Van Mersbergen zien hoe stijl en vorm steeds verder inklinken, en hoe hij zich ontwikkelt tot een krachtige zwijger binnen onze letteren. (Daniëlle Serdijn)

Gustaaf Peek

Heel hoekig, heel bonkig. In Nederland lezen we het liefst over de middle class. Hoe de andere helft leeft: fuck ‘em. Maar als iemand dat zo inzichtelijk een aangrijpend doet als Jan, dan moet je dat toch wel lezen. Je snapt de maatschappij echt beter als je dat boek hebt gelezen.

Biblioblog

In alle stilte schrijft Jan van Mersbergen een mooi en coherent oeuvre bijeen waarin eenzaamheid en het menselijke tekort de steeds terugkerende thema’s in zijn suggestieve proza zijn.

Nu.nl

Zo begint het is sombergrijs van toon, en het verhaal vertoont bijna de kenmerken van een detective. Uitermate zorgvuldig reconstrueert de auteur de aanleiding naar de climax waarop Sirius deed wat hij deed – maar het is geen climax die verlossing brengt. Er staat geen woord te veel in deze prachtig stijlvaste roman. Het soort spanning dat je bij zulk ragfijn taalgebruik niet had zien aankomen: het is als armpje drukken met Tinkerbell en dan opeens verliezen. (Anne Jongeling)

Koffiedrinken met je hond

Van Mersbergen bewijst dat hij een fantastische verhalenverteller is. Het boek is prachtig en vlot geschreven. En het leest als een thriller; de spanning is om te snijden.

Perenblog

Zo begint het is een boek dat wegkomt met zijn herhalen, met zijn schuifelen over dezelfde steen. Je zit op een bank en schuift met je voeten keer op keer hetzelfde hoopje zand heen en weer.

De Morgen

Zo begint het is Van Mersbergens meest complexe roman tot nu toe. Sterk is hoe Van Mersbergen zijn karakters in een tijdsvacuüm laat ronddobberen. Het niveau van Van Mersbergen is inmiddels zo hoog dat ook een wat minder gelukte roman van hem nog altijd ver boven het gemiddelde uitsteekt. (Wineke de Boer)

Ansiel

Van deze roman wordt je echt niet vrolijk maar hij is wel ontzettend goed geschreven. Er zit een hele sterke spanning in het boek die de auteur tot het eind weet te handhaven. Sober maar uitmuntend knap werk over een gegeven dat zo uit de actualiteit had kunnen gegrepen zijn. (André Oyen)

BOEK Magazine

Zo begint het laat zien hoe een dramatische gebeurtenis het leven van drie vrouwen beïnvloedt. Van Mersbergen heeft voor dit verhaal een mooie vorm en een schitterende ingehouden toon gevonden. Snel schakelen tussen de drie verhaallijnen en heden en verleden roept hij – zonder ooit zo expliciet te worden als ik in deze recensie – indringend de gevoelens op van wat de vrouwen ten diepste bezighoudt: de zorg voor hun geliefden. (Maarten Dessing)

De Limburger / Limburgs Dagblad

Van Mersbergen overtreft zich met dit verhaal Met een mooi filmische montagetechniek en in een effectieve, koel observerende stijl, vertelt de schrijver het verhaal aan de lezer, die ten slotte het laatste draadje zelf durft te spannen: dat naar zichzelf en naar de zorg en de liefde voor wie hem omringen. Liefde en dood. Eros en Thanatos. Het eeuwige koppel. Topboek! (Koen Eykhout)

Het Financieele Dagblad

Van Mersbergen zit de vrouwen op de huid en dat schrijnt nu eenmaal. Een knap staaltje werk. (Fleur Speet)

Trouw

Een vrouw bevalt van een zoontje. Haar vriend zit in de gevangenis. Van Mersbergen weet het isolement van de moeder mooi neer te zetten.

NRC Handelsblad

‘De navelstreng wordt doorgeknipt.’ Meteen na die eerste zin tekent het onheil zich af. Van Mersbergen zet de eenzame bevalling van deze Evana prachtig neer, in feitelijke zinnen die iets moois zouden kunnen weergeven, maar waarin het onderhuidse ongemak steeds voelbaar is. Zo begint het is een roman over verantwoordelijkheid, ouderschap en opvoeding, met als sterkste punt het langzame tempo. (Arjen Fortuin)

8Weekly

Gelukkig is er af en toe een boek waarover je niet anders kan dan zo luid mogelijk zeggen: lees het en lees het opnieuw. Van Mersbergen dwingt de lezer zich bewust in te leven in de personages, hun leegte en pijn zelf in te vullen. Hij dwingt je tot medelijden. Zo begint het is niet bepaald een vrolijk boek, maar Van Mersbergen raakt met deze roman aan een menselijke essentie: het is – of zou moeten zijn – onze aard om door te gaan, om te leven zelfs met het leed waarmee niet te leven valt. (Dirk van der Lingen)

Concept

Prachtige roman. Knap hoe de auteur over heel gewone dagelijkse zaken een complete roman weet te schrijven en daar ook nog enige spanning in aan te brengen. (Henny Thesing)

Vrij Nederland

Het is te zien waar hij de mosterd haalt: bij Ernest Hemingway en Cormac McCarthy. Ik deel die voorkeuren en begin daarom toch steeds met hoge verwachtingen aan een Van Mersbergen-roman, zeker als ik elders lees dat die almaar beter worden. (Jeroen Vullings)

Recensieweb

Kleine hondjes en kindjes, de verwarring in het kraambed en de bezorgdheid van moeders, dat zijn thema’s die je eerder bij een vrouwelijke auteur verwacht. Ze lijken al helemaal niet bij Jan van Mersbergen te passen. Maar zijn benadering heeft, misschien wel vanwege zijn onvertrouwdheid met die thema’s, een overtuigend en verfrissend resultaat opgeleverd. (Karlijn de Winter)

Het Parool

Met korte zinnetjes creëert Van Mersbergen een bijzonder somber universum, waaruit nauwelijks te ontsnappen valt. (Arie Storm)

Scholieren.com

Jan van Mersbergen neemt met zijn gekozen structuur best een flink risico om zijn lezers het literaire bos in te sturen, maar hij slaagt er ook in om de ingewikkelde geschiedenis een enorm tempo mee te geven. De identificatie met de personages in de roman is groot en dat laat meteen zien dat Van Mersbergen een rasverteller blijft. (Kees van de Pol)

Stichting Literaire Activiteiten Breda

Wat een geweldig boek is Zo begint het! Ik hoop dat deze roman genomineerd wordt voor de AKO- of de Libris Literatuurprijs en wat ons betreft mag Zo begint het winnen. (Karel van der Gun)

Abdelkader Benali

Dit boek is zo spannend en hard-boiled, het zou als thriller op de markt gebracht moeten worden.

Ellen Heijmerikx

Beangstigend mooi. In ieder hoofdstukje, in iedere alinea, in iedere zin ligt de spanning opgesloten. Niet te overtreffen.

Esther Gerritsen

Het toe lezen naar het fatale moment maakte me misselijk en angstig. Dat gegeven, dat je niet bang bent wat je kind kan overkomen, maar wat je kind een ander aan kan doen, vind ik prachtig. Een enorm soort groot tragiek. Ik vond het droevig en pijnlijk. Mooi boek, onuitputtelijk onderwerp: zorgen, waar ik nog nooit eerder zo over nadacht.

Marten van der Veen

Een goed boek over ‘echte mensen’. Het brengt me zo dicht op de huid van de vrouwen. Ik voel hoe ze ademen, zich voelen, denken en roken. Dat vind ik knap. Een stijl van graniet, helder en zonder mededogen.

Boekhandel Van der Velde, Leeuwarden

Erg knap hoe de drie verhaallijnen met elkaar verbonden zijn. Ze sluiten uiterst mooi op elkaar aan en de alinea’s lopen vlekkeloos in elkaar over. Dat getuigt van goed schrijverschap. (Bart Temme)

Boekhandel Schimmelpennink

Meesterlijke passages. Wat kan de man schrijven! (Ton Schimmelpennink)

Walter van den Berg

De vijfde roman van mijn geheimtip Jan van Mersbergen is zojuist verschenen, en ik kan u vertellen: het is heel, heel mooi. Het is eigenlijk idioot dat hij nog als geheimtip rondloopt – elke boekhandel zou stapels van hem in voorraad moeten hebben, en die stapels zouden als een malle moeten verkopen.

Boekhandel Bloemendaal

Een onheilspellende geschiedenis. Een prachtboek. (Inge Happé)

Elke Geurts

Godver, wat is dit goed! De sfeer is beklemmend, zo beklemmend dat ik in mijn dromen de hele nacht een uitweg gezocht heb. Het blijft 266 pagina’s lang spannend. Voor het eerst schrijft Jan van Mersbergen vanuit het vrouwelijk perspectief. Zijn sobere stijl in combinatie met vrouwen. Dat werkt vervreemdend. Vrouwen die niet denken. Vrouwen die zien. Dat is heel wat anders dan bij mannen. Echt ab-so-luut gaan lezen.