Een roman of thriller van tweehonderd pagina’s of meer vraagt om overzicht. Wat gebeurt op welk moment in het verhaal, welke thema’s komen aan bod, hoe zijn die verdeeld over het gehele boek, en hoe lang zijn de verschillende hoofdstukken? Allemaal vragen die je eigenlijk wilt negeren, maar die toch opdoemen. Een inhoudsopgave in een rekenprogramma biedt uitkomst.

Al vanaf mijn eerste roman hou ik in excel een soort inhoudsopgaves bij naast het schrijven. Tegenwoordig zijn er schrijfprogramma’s die zelf een inhoudsopgave aan kunnen maken, maar de kolommen van excel bieden andere voordelen.

Eerst een voorbeeld, van mijn tweede roman De macht over het stuur. Je kunt op de afbeelding klikken voor een vergroting.

Iedere regel staat voor een pagina. In de eerste kolommen zijn achtereenvolgend de delen aangegeven (in totaal 3), daarna de hoofdstukken van de delen (ieder deel een stuk of tien), daarna de paginanummers om in mijn word-document gemakkelijk te kunnen zoeken (wat eigenlijk ook al vooraan bij de regels staat – stom!). Als laatste de dagen van de periode waarin het verhaal speelt. Overzicht!

Op de meest brede regel een beschrijving van wat er op die betreffende pagina gebeurt. Dat geeft bij het overzicht de inhoud. De laatste kolommen zijn misschien wel het belangrijkste. Dat zijn de thema’s: Civic, 33, Lin, Leon. Dat eerste is de auto van de hoofdpersoon, Lin is zijn zusje, Leon is zijn vriend die bij het begin van de roman in het ziekenhuis ligt.

Met de eenvoudige kleurtjes, hier nog simpel grijs, kan ik bij ieder hoofdstukje aangeven waar het verhaal over gaat, welke thema’s aan bod komen. Dat is redelijk verdeeld, al komen aan het einde van hoofdstuk 2 flink wat pagina’s 33 en Lin niet voor. Is dat een probleem? kon ik mezelf nu afvragen. Ik dacht destijds van niet, want ik heb er niks aan gedaan.

Nu is het wel belangrijk om te zeggen dat ik de personages en de gang van begin naar het einde al in mijn hoofd heb zitten – dat werk ik niet uit in dit soort schetsen. Ik heb een beginscène, die schrijf ik helemaal uit, dat worden het aantal pagina’s die zo’n scène nodig heeft. En wat er in die scène gebeurt, wat ze doen of zeggen, dat weet ik nog niet. Ik heb alleen een vertrekpunt.

Het invullen van deze excel gebeurt als ik een stuk of zeven of acht hoofdstukjes geschreven heb – dan heb ik overzicht nodig. Achteraf dus.

Nog een voorbeeld, want het ene boek is het andere niet. Bij Naar de overkant van de nacht zijn de thema’s zo divers en het verhaal zo springerig, daar had ik kleurtjes nodig. Ik weet nog dat hoofdstuk vijf veel thema’s miste. Invoegen dus. En de kou en de vogels waren thema’s die pas later echt een belangrijke rol gingen spelen. Inkleuren dus.

Ook bij non-fictie gaf het me duidelijkheid, zoals bij het boek over mijn vader. De sheet werkt hetzelfde, de thema’s zijn alleen anders. Marcus komt overigens pas in de tweede helft van het boek in beeld.

Misschien kan deze methode aspirant-schrijvers die worstelen met het overzicht bij het maken van een boek houvast bieden. Dat is zeker welkom als het om teksten van 50 duizend woorden en meer gaat.