Bij het VPRO-radioprogramma Duizend woorden werd door de redactie uit flink wat inzendingen wekelijks een verhaal gekozen dat vervolgens live door twee schrijvers besproken werd. Een mooie formule die een combinatie was van een schrijfwedstrijd en redactie. Er kwam talent bovendrijven en de uitzendingen waren altijd interessant.

Ik weet nog dat ik in een klein lokaal bij de Nieuwmarkt een workshop gaf waar opeens een verhaal opdook dat veel langer was dan duizend woorden, maar zo goed en sfeervol en spannend, dat ik de schrijfster zei: Je moet het opsturen. En als jij het niet opstuurt, dan doe ik het.

Het verhaal ging over een Spaanse loodgieter die in IJmuiden op een keukenvloer ligt, zijn hoofd in het gootsteenkastje, en de vrouw des huizes kijkt dat zo eens even aan, en denkt: ik spring er bovenop. Het verhaal telde 1.800 woorden en werd die week uitgekozen, werd vervolgens verhaal van het jaar, en de schrijfster, Ellen Heijmerikx, kreeg een contract bij uitgeverij Nieuw Amsterdam. En ze won de Debutantenprijs.

Soms hadden bij Duizend woorden aanstormende schrijvers moeite met de combinatie winnaar zijn én redactionele opmerkingen. In een uitzending waar Sanneke van Hassel en ik de jury vormden las een lange jongeman zijn verhaal voor, best een aardig verhaal maar er viel ook nog heel veel over te zeggen. Hij was nogal vol van zijn uitverkiezing en zei vol bravoure: Ik neem een half jaartje sabbatical en dan schrijf ik mijn debuutroman.

We waren nog amper toegekomen aan het bespreken van zijn verhaal, en hij was al helemaal een gearriveerd schrijver, dus ik zat wat te schuiven op mijn studiostoel en wist niet precies wat ik moest zeggen. De schrijver in spe moest een wat bescheidener toon aangemeten krijgen en toch niet volledig afgebrand – ik wilde alleen aangegeven dat schrijven niet een kunstje is van even een boek maken, het vraagt echt veel. Oefenen, gaan zitten, concentratie, overzicht, teruglezen, schaven en schrappen… Maar hoe verwoord je dat?

Sanneke nam het subtiel over. Op het halfjaartje sabbatical reageerde ze: Heel mooi, heel goed. Ik heb echter nog nooit gehoord dat iemand een jaartje vrijaf neemt met het idee: en dan word ik concertpianist.

janvanmersbergen